piątek, 15 lutego 2013

Królem być...

Zostać królem bądź królową nie jest łatwo, szczególnie w XXI wieku... Kiedyś można jeszcze było celować w dobre urodzenie, ale i to wymagało sporych kombinacji w momencie przychodzenia na świat. Trzeba było po pierwsze urodzić się w rodzinie królewskiej, co już wiązało się ze sporym ryzykiem, ponieważ liczba rodzin królewskich jest ograniczona, a liczba dzieci, które miałby chęć zostania królem ogromna! Trzeba było liczyć się z ewentualnością, że wyląduje się na przykład w rodzinie młynarzy albo kupców i szansa na zostanie królem bardzo się zmniejszy. Wtedy pozostaje opcja złapania kota w butach, uratowania królewny i przejęcia połowy królestwa wraz z jej ręką, ale to się zdarza naprawdę rzadko. Nie należy jednak deprecjonować rodzin młynarzy i kupców, ponieważ oferują one inne atrakcje, o których nie powinno się zapominać.

Załóżmy jednak, że wycelowało się dobrze i urodziliśmy się w rodzinie królewskiej. To jednak nie koniec komplikacji. Przyjście na świat w takiej rodzinie sprawia, że przez całe życie będziemy musieli się mniej lub bardziej wygłupiać przestrzegając etykiet, ubierając się w wyszukane stroje (czasem też wkładając na głowę ogromne, dziwaczne peruki), polując, utrzymując dobre stosunki z innymi królewiętami, przemawiając do ludu i uważając na mogące zawiązać się na dworze spiski. W dodatku nie wiadomo, czy nasze wysiłki zostaną odpowiednio nagrodzone, bo jeśli na przykład mamy starszego brata, to najpewniej on zostanie królem, a nie my. Ciężki żywot.


Trochę łatwiej mają kandydatki na królową, ponieważ w przypadku królowych znika warunek urodzenia się w rodzinie królewskiej. Szlachecka w zupełności wystarczy, a tych jest znacznie więcej, co rozszerza możliwości. Problem  leży jednak gdzie indziej. Trzeba wpaść w oko królewiczowi, który jest następny w kolejce do tronu, zyskać akceptację jego rodziców, wyjść za niego za mąż i doczekać się momentu, w którym obejmie on tron. Ufff...



W Polsce XXI wieku, żadna z przytoczonych powyżej porad się nie sprawdzi, choćby z tego prostego powodu, że rodziny królewskie już od jakiegoś czasu u nas nie funkcjonują. W Polsce, a przynajmniej w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu zostaje się królem (i królową) w zupełnie inny sposób. Warunkiem jest zrobienie sobie własnej, wspaniałej, niepowtarzalnej KORONY!
Jakie to proste!



Zdajemy sobie sprawę, że dawni królowie zapewne oburzyliby się na wieść, że mają sobie sami zaprojektować i wykonać koronę. Być może kilku zaniemówiłoby ze zgrozy. Obraziliby się na śmierć i odmówili dalszego królowania. My jednak nie jesteśmy tacy delikatni! Z projektowania i tworzenia czerpiemy ogromną radość, a jeśli jeszcze w rezultacie możemy zostać królem...

Wchodzimy w to!

środa, 6 lutego 2013

Etnoinspiracje

Miski z papierowej wikliny - wrześniowe zajęcia w Muzeum 

Jak pewnie zwróciliście uwagę, kultura ludowa jest ostatnio w zasięgu naszych zainteresowań. Ale nie tylko naszych. Już od lat nasi koledzy po fachu z Muzeum Etnograficznego w Krakowie organizują "Rzecz małopolską. Etnodizajn Festiwal" i nie są w tej dziedzinie pionierami. W czasach postępującej globalizacji, kiedy to T-shirty i jeansy można oglądać na tubylcach wszystkich kontynentów a meble typu IKEA prezentują się na wszystkich filmach świata, często pojawia się pytanie o nasze korzenie. W czym jesteśmy oryginalni, co jest naszą tradycją. Stąd silnie obecna we współczesnym wzornictwie nuta regionalna. Sprzęty codziennego użytku ozdobione wzorami i ornamentami ze sztuki ludowej na stałe weszły do  katalogu firm produkujących  torby, materiały, obicia mebli czy ozdobne papiery. Nasze Muzeum również stara się nadążyć za czasem i inspirować do tworzenia hand-made'ów na bazie sztuki ludowej. Podczas wrześniowego Spotkaniu z wiedzą promowaliśmy Etnodizajn wykonując z młodymi ludźmi miski z papierowej wikliny. Pomysł prosty, materiał z recyklingu, a efekt wspaniały, może być ozdobą każdego domu.
I jeszcze raz miski...
Oczywiście to nie koniec naszych regionalnych inspiracji. Na zajęciach sobotnich 16 lutego, na rozpoczęcie ferii zimowych, proponujemy Wam kolejne spotkanie z cyklu Etnodizajn. Tym razem zobaczycie, czym fascynowali się nasi dziadkowie, co lub kto był ich "idolem" i wykonacie użyteczne filcowe etui na komórkę, długopisy lub na co tylko chcesz, pomalowane w motywy ludowe. Pomysł na prezent? - doskonały!

O tym, że kultura regionu inspiruje świadczy również fakt, że
 wraz z młodymi ludźmi prowadzimy projekt Etnografika. W ramach warsztatów odkrywamy śląską tradycję, badamy ją niczym fachowi naukowcy a efekty naszych prac publikujemy na naszym blogu www.etnografika5.blogspot.com i na faceboku. Znajdź nas i dołącz do miłośników tradycji regionalnej! Pokażmy swoją oryginalność.

środa, 30 stycznia 2013

Homo viator



Zapraszamy lekcje dotyczące podróży również młodzież i dorosłych:)

Nasze propozycje:

I.                    Podróż – jak ją opisać
Jaki obraz XIX – wiecznych podróży poznajemy z listów, pocztówek, pamiętników, skarg pisemnych i innych dokumentów? Zajęcia kończą się wspólnym redagowaniem kartki z podróży po wystawie Homo viator, skierowanej do dzieci z Kenii. Najlepsze z prac zostana przetłumaczone i wysłane na Czarny Ląd. Co otrzymamy z powrotem? Jaki obraz swojego świata pokażą nam dzieci z Kenii?
II.                  Homo viator
Homo viator – kim jest i z jakimi problemami musi się borykać. Historia podróży XIX – wiecznych.
III.                Kultura kulturze nie równa, czyli co powinieneś wiedzieć udając się w podróż
Różnorodność kulturowa świata wymaga od nas elastycznej postawy i otwarcia. To lekcja o tolerancji, zrozumieniu dla inności drugiego człowieka, bez względu na kraj pochodzenia.
IV.                „Nienawidzę podróży i podróżników” – czyli jak antropolog musi się namęczyć, żeby kulturę zbadać
Czym się różni antropolog od podróżnika? Jak prawidłowo wykonać badania w terenie, aby miały one wartość dla przyszłych pokoleń? – tego wszystkiego dowiemy się zwiedzając interesującą wystawę o tematyce podróżniczej.
 


Chcielibyście dowiedzieć się kogo zabrała Izabela Czartoryska w podróż dyliżansem przez Śląsk, kto badał motyle w Ameryce Południowej, a kto kupił afrykańską wyspę Mondoleh za czarny tużurek, cylinder i trzy skrzynki dżinu? A może interesuje Was co przywiózł Benedykt Dybowski z Syberii? Jeśli tak, to mentalnie możecie zostać uznani za tytułowego „Homo viatora” i koniecznie powinniście odwiedzić wystawę „Homo viator – balonem, dyliżansem, koleją” w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu. Kim jest „Homo viator”? To ciekawy świata wędrownik, niestrudzony pielgrzym, zagorzały globtroter, ale też obdarty powsinoga, biedny banita, beztroski pędziwiatr, szalony odkrywca… Rozwinięcia tego zwrotu można mnożyć, ale najogólniej rzecz ujmując „Homo viator” to motyw człowieka w drodze, o którym opowiada wystawa.
Wiek XIX okazał się dla turystyki przełomowy. Dotychczas, ze względu na wysokie koszty, podróże w celach wypoczynkowych podejmowała jedynie elita społeczna. Skrócenie czasu pracy, rozwój środków transportu, przemysłu i wzrost poziomu kulturalnego nadały turystyce nowy, masowy charakter. Dzięki maszynie parowej podróże stały się wygodniejsze, krótsze, a przede wszystkim znacznie tańsze. Było to impulsem do coraz bardziej kreatywnego myślenia o turystyce. Jednym z jego przejawów było założenie w Anglii przez Thomasa Cooka w 1841 roku pierwszego biura podróży. Sam Cook przeszedł do historii jako organizator pierwszej zorganizowanej wycieczki, która odbyła się pociągiem na trasie Leicester–Loughborough. Dziś brzmi to niewiarygodnie, ale wówczas było wydarzeniem zupełnie wyjątkowym. Chętni, a było ich aż 570 osób, zdecydowali się wspólnie pokonać liczącą 16 kilometrów trasę z Leicesteru do Loughborough (i oczywiście z powrotem!). Do atrakcji towarzyszących wyprawie, należało spożycie herbatki oraz słodkich bułeczek, jak również delektowanie się dźwiękami muzyki, przygrywanej przez orkiestrę dętą.
Proponowana wystawa prezentuje dziewiętnastowieczne pamiątki związane z najsławniejszymi podróżnikami, opowiada o największych wyprawach lądowych i morskich, pokazuje ekwipunek, z którym nasze prababcie i pradziadkowie zdobywali świat oraz inspiruje do współczesnych wędrówek w poszukiwaniu nowych, nieznanych miejsc i do odkrywania szlaków jeszcze niewydeptanych.
Dlaczego ludzie podróżują i skąd pomysł na wystawę? Na to pytanie odpowiada kurator, Edyta Horwat: – Ludzie podróżują, bo potrzebują zmiany, łakną nowości, kontaktów z innymi, marzą o nowym życiu. Każdy człowiek podróżuje – czasem po świecie, a czasem po krainie własnych marzeń, pragnień i wspomnień. Pomysł na wystawę to konsekwencja takich właśnie pragnień i indywidualnych zainteresowań. Ekspozycja jest zatem autorskim, subiektywnym spojrzeniem na motywy i sposoby podróżowania w XIX wieku, którym chcę dzielić się z innymi. Możemy tu popatrzeć na świat i podróżowanie oczyma ludzi sprzed 100, a nawet 150 lat. Zapraszam do zwiedzania i prywatnego odkrywania nowych szlaków.

czwartek, 24 stycznia 2013

Magiczna podróż do przeszłości

Nowe wystawy - nowe pomysły! Tym razem zainspirowała nas wystawa Homo Viator.
Wraz z naszym zaprzyjaźnionym przedszkolem testowaliśmy ostatnio nową lekcję dotyczącą podróży. Kiedy ludzie zaczęli regularnie zmieniać swoje miejsce pobytu? Jak wyglądała historia rozwoju środków lokomocji od dyliżansu, przez pociągi, transatlantyki, balony, rowery, sterowce aż po współczesne szybkie pojazdy? Tego wszystkiego dowiecie się podczas lekcji Jak zostać podróżnikiem - historia podróży dla dzieci.
 Podróż w przeszłość - 200 lat wstecz - do czasów dyliżansów i pierwszych lokomotyw może być fascynująca. Na wyprawę zaprasza nas pocztylion ubrany w historyczny strój. To rozbudza wyobraźnię dzieci. Najmłodsi poznają kontynenty, które odkrywali nasi przodkowie oraz oglądają tajemnicze przedmioty przywiezione przez badaczy zafascynowanych egzotycznymi krajami.


Łyżki z całego świata przywiezione przez panią Cecylię Chrzanowską, zbiory motyli z Ameryki Południowej, kurtki dziecięce wykonane z łusek rybich czy teatrzyki cieni z Jawy - czego tu nie znajdziemy! Dzieci jednocześnie uczą się, jak zostać rzetelnym badaczem obcej kultury.


Wystawa wzbogacona jest o elementy interaktywne, z czego chętnie korzystamy podczas zajęć. Kuratorka wystawy zadbała od początku o atrakcje dla dzieci projektując kąciki zabaw, w których w ramach przystanku w naszej podróży przez ekspozycję, możemy odpocząć i zagrać w gry edukacyjne. Sprawdzają się również  plansze magnetyczne, na których dzieci mogą wytropić i poprowadzić trasy podróży kilku słynnych homo viatorów. A historię rozwoju bicyklów możemy obejrzeć na ekranie .... pedałując na rowerze! Możemy również odwiedzić kino letnie i poczuć się jak pierwsi widzowie czarno-białych filmów.
Popieramy takie pomysły i gorąco polecamy nowe lekcje:)

wtorek, 22 stycznia 2013

Edukacja w działaniu

Miło nam poinformować, że właśnie uruchomiliśmy naszego nowego bloga www.etnografika5.blogspot.com Dlaczego nowy? Bo związany z naszym nowym projektem. Dotyczyć będzie edukacji regionalnej i co najważniejsze publikować na nim będziemy nie tylko my (czyli Dział Edukacji MGB w składzie Ania, Madzia, Marek). Blog zostanie przekazany naszym warsztatowiczom, którzy wyruszą z nami na badania terenowe do Ornontowic. Opisywać będą swoje wrażenia z podróży etnograficznej, spostrzeżenia, dygresje... Ale za nim to nastąpi chcemy porządnie przygotować naszych podopiecznych pod względem merytorycznym. Chcemy, aby ich badania miały wartość naukową, aby można się było na nich opierać jak na wiarygodnym źródle. Na co trzeba zwrócić uwagę podczas badań w terenie, jak opisać zdobyty materiał?  - tego wszystkiego nauczą się na naszych warsztatach i mam nadzieję podzielą się tą wiedzą z Wami na blogu.
Równolegle do pracy z młodzieżą prowadzimy zajęcia z dziećmi. Mali odkrywcy kultury ludowej też wykonają mini badania, a na podstawie zebranego materiału zaprojektują zabawki i gry edukacyjne. Wezmą również udział w filmach wykonanych techniką animacyjno - aktorską, przedstawiających naszą Śląską tradycję. Relacje z działań - na blogu! Kibicujcie nam.
P.S.
Słyniemy z otwartości, więc jeżeli macie jakieś pomysły na rozwinięcie naszego projektu - piszcie do nas. Prosimy również o teksty pokazujące Wasze obserwacje  tradycji. Chętnie opublikujemy na blogu:)

poniedziałek, 14 stycznia 2013

Ssak i Pająk - dwa bratanki

Jak widać Andrzej Pająk jest przyjacielem ssaków.
Pająki jedzą różne rzeczy. A najwięcej najróżniejszych rzeczy jedzą duże pająki. Taki to potrafi wchłonąć nie tylko robala czy żabę, ale nawet małego ssaka: myszę albo i co większego. A, jak widzieliśmy na Władcy Pierścieni, małego Hobbita też taka bestia, co wyrośnie bez miłości macierzyńskiej i ogłady szkolnej, pożreć może.
Są jednak chwalebne wyjątki. Zaprzyjaźniony z nami Pająk Andrzej, mimo, iż jest dość duży, nie zżera ssaków (no, może tylko tak, jak każdy przeciętny homo sapiens), lecz wręcz się nimi opiekuje! W jego domowym zoo znajdziemy myszy, szczury, koszatniczki, szynszyle, lalopałanki, ostronosa rudego, króliki i myszoskoczki mongolskie. Z tymi istotami będziecie się mogli zetknąć na kolejnym spotkaniu, jakie przygotowaliśmy dla Was w sobotę 19 stycznia 2013 o godzinie 11.30.
Będzie można głaskać, przytulać i nawiązywać kontakt z naszymi braćmi-futrzakami, dowiedzieć się mnóstwo o ich życiu i obyczajach i jeszcze bardziej je polubić. Myszy też.
Atrakcje i emocje gwarantowane - nasz Pan Andrzej to przecież już znana i pewna firma.

Zapraszamy w sobotę, 19.01.2013, godzina 11.30, cena: 6 PLN, świetlica muzealna (wejście od ul. Piłsudskiego). Rezerwacja miejsc: 32 281 82 94 w.127.

czwartek, 10 stycznia 2013

Muzeum i filc...


Zestawienie tych dwóch słów otwiera w naszych mózgach szufladkę, z której wyskakują dobrze znane, swojskie i jakże urocze… filcowe kapcie! Łza się w oku kręci na wspomnienie kapci, które należało obowiązkowo zakładać przed zwiedzaniem, coby cennych muzealnych parkietów naszymi ciężkimi, niebezpiecznymi i w ogóle żądnymi destrukcji buciorami nie uszkodzić. Jest to z wszech miar zrozumiała i piękna tradycja, jednak nasze Muzeum współpracę z filcem postanowiło nawiązać w inny sposób i na innych zasadach. Nasi goście nie otrzymują gotowego produktu w postaci na przykład filcowych kapci. W zamian dostają filc (a dokładnej wełnę filcującą), a następnie zmuszani są do ciężkiej pracy i sami tworzą z tego filcu rozmaite rzeczy, jak na przykład korale, naszyjniki, bombki itp. (na kapcie jeszcze nie było chętnych, ale kto wie). Co najciekawsze, naszym gościom taki układ bardzo odpowiada, podoba się i w ogóle wydają się być z zaistniałej sytuacji zadowoleni.

Zaczęło się od tego, że wpadliśmy na pomysł zorganizowania jednorazowych warsztatów z filcowania dla dzieci, w ramach sobotnich zajęć. Pomysł jednak podchwycili dorośli, którzy jęli się stanowczo domagać i dochodzić swoich praw do filcowania. Podobno zdarzyły się nawet przypadki szantażu, w przygotowaniu były także plany porwania kilku osób z naszej ekipy muzealnej. Całe szczęście nie było potrzeby stosowania tak radykalnych rozwiązań, ponieważ bardzo szybko podchwyciliśmy pomysł i uczyniliśmy zadość żądaniom przedstawicieli tej części narodu, która zwie się dorosłymi. 

W październiku wystartowaliśmy z pierwszymi warsztatami dla dorosłych, podczas których męczyliśmy się strasznie, pracowaliśmy wiele godzin, a wszystko po to, żeby osiągnąć oszałamiający efekt w postaci kwiatowych naszyjników. Robota była mokra i wymagała dużych nakładów siły, nikt jednak się nie zrażał. W listopadzie upiększaliśmy już posiadane przez nas fragmenty garderoby, wzbogacając je o filcowe wzory. Okazuje się, że nie ma potrzeby wyrzucania starych swetrów, bluzek czy torebek, ponieważ teraz mamy już wiedzę, siłę i umiejętności przerobienia ich na całkiem nowe swetry, bluzki i torebki! W grudniu natomiast, z racji panującej wokoło świątecznej atmosfery na tapetę wzięliśmy styropianowe bombki, na których tworzyliśmy filcowe dzwoneczki, choinki, gwiazdy a nawet jednego renifera, który zaraz po narodzinach otrzymał imię Eustachy. 



Jak widać filcujemy różnymi metodami i technikami: na sucho, na mokro, na stojąco, na siedząco i obowiązkowo na wesoło! Zajęcia prowadzi Pani Małgosia Drewniok, która krok po kroku wprowadza nas w tajemniczy świat filcu oraz tego, co można z niego stworzyć, a można naprawdę dużo! Oto kilka dzieł, które wyszły z naszej świetlicy:


Zapraszamy wszystkich dorosłych (i nie tylko) na najbliższe warsztaty, na których będziemy po raz kolejny filcowali na mokro, tym razem w celu stworzenia sobie torebki vel kosmetyczki vel futerału na co bądź. Warsztaty odbędą się w czwartek 17 stycznia o godzinie 16.30 w naszej świetlicy muzealnej. Koszt warsztatów to 20 złotych. Zapisywać można się telefonicznie, dzwoniąc do Działu Edukacji, tel. (032) 281 82 94 w. 127. Do zobaczenia wśród filcu!